Τα συντρίμμια μιας οικονομικής πολιτικής μαζεύει η Τουρκία

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει για τα οικονομικά σχέδια της Τουρκίας το ινστιτούτο αναλύσεων και ειδησιογραφίας Eurasianet.org που εδρεύει στη Νέα Υόρκη. Με 17,500 Τούρκους να εγκαταλείπουν τις χώρες στις οποίες επικράτησαν οι ταραχές τον τελευταίο καιρό, η τουρκική ηγεσία θα πρέπει να αναθεωρήσει κάποια από τα σχέδιά της για την οικονομική επέκταση στον αραβικό κόσμο. Η επιστροφή δεν πρόκειται να είναι άμεση και τίποτα δεν θα είναι το ίδιο!


Πέντε χρόνια πριν η εμπορική δραστηριότητα της Τουρκίας με τα κράτη της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής άγγιξε σε αξία τα 8.6 δισεκατομμύρια δολάρια με την Άγκυρα να εξασφαλίζει μάλιστα εμπορικά πλεονάσματα στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων. Ανάμεσα στους εταίρους της γείτονος, η Λιβύη ξεχώριζε ως ο σημαντικότερος.
Όταν οι ταραχές κατά του καθεστώτος Καντάφι ξέσπασαν, περισσότερες από 200 τουρκικές εταιρίες (η εθνοτικά μεγαλύτερη ομάδα εταιριών μετά τις αντίστοιχες κινεζικές) εκτελούσαν εργασίες αξίας μεγαλύτερης από 15 δισεκατομμύρια.
Η απογοήτευση πρέπει επομένως να ήταν έκδηλη μεταξύ των Τούρκων αξιωματούχων όταν σχεδόν μία ώρα πριν την ανακοίνωση της μεγαλύτερης επιχείρησης διάσωσης Τούρκων στο εξωτερικό η κυβέρνηση ανακοίνωνε εμπορικό έλλειμμα 7.3 δισεκατομμυρίων δολαρίων! Στο εν λόγω έλλειμμα φυσικά δεν συνυπολογίζονταν οι ζημίες για την τουρκική οικονομία μετά τις ταραχές και τις πολιτικές ανατροπές.
Το κόστος του κύματος ανατροπών αναμένεται να είναι σοβαρότατο ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη ότι πέραν του προφανούς (και πιθανότατα καλπάζοντος) εμπορικού ελλείμματος η τουρκική οικονομία θα πρέπει να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα και τις ανερχόμενες τιμές του αργού. Ο οικονομικός (σε περιφερειακό επίπεδο) γίγαντας εισάγει το 97% του πετρελαίου και αερίου που καταναλώνει και καταβάλει περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για τις ενεργειακές του ανάγκες. Για κάθε ένα δολάριο που προστίθεται στην τιμή του αργού, η Τουρκία καταβάλει 400 εκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ας μην προκαλεί εντύπωση επομένως η πίστη της τουρκικής ηγεσίας στη χρησιμότητα της πυρηνικής ενέργειας. Η κλιμάκωση και επιτάχυνση του πυρηνικού προγράμματος ας θεωρείται δεδομένη.

Τι αναμένουν επομένως οι οικονομικοί αναλυτές από την Τουρκία κατά το Eurasianet; 
 Αναμένουν την οικονομική επιβράδυνση η οποία θα επιταχυνθεί μάλιστα από τη μείωση των άμεσων ξένων επενδύσεων που η Άγκυρα έξυπνα προσέλκυσε στο παρελθόν αποκρατικοποιώντας αναρίθμητες κρατικές εταιρίες. Ας σημειωθεί ότι οι ξένες επενδύσεις κάλυπταν παραπάνω από το μισό έλλειμμα της τουρκικής οικονομίας ανά έτος! Με τη σειρά του αυτό σημαίνει ότι το τουρκικό κράτος δεν θα μπορεί εύκολα να ρίχνει χρήμα στην αγορά για να την κρατάει ζωντανή κι επομένως οι τουρκικές εταιρίες θα πρέπει να καταστούν περισσότερο ανταγωνιστικές για να διατηρήσουν τα μερίδιά τους σε διεθνές επίπεδο. Υπό τις παρούσες, όμως, διεθνείς συνθήκες, είναι τιτάνιος ο άθλος της ανταγωνιστικότητας απέναντι στις ασιατικές οικονομίες με τα ημερομίσθια "στα υπόγεια". Οι καιροί που έρχονται θα είναι χαλεποί και για τη γείτονα...

Και τι μπορούν να αναμένουν οι πολιτικοί αναλυτές από την Τουρκία κατά το defnewsgr; Αναμένουν τη μερική αντιστροφή του ρεύματος του Ερντογάν αλλά και την ανάδυση νέων πολιτικών δυνάμεων που θα κληρονομήσουν ένα περισσότερο σύνθετο και σίγουρα ομιχλώδες οικονομικό τοπίο και μάλιστα μέσα σε ένα κλίμα υψηλών προσδοκιών που τόσο η ηγεσία Ερντογάν έχει καλλιεργήσει αλλά έχει ενταθεί και από τον μεγαλοιδεατισμό του Νταβούτογλου. Κοντολογίς, πλησιάζει η ώρα της αλλαγής και σύντομα θα πρέπει να κρίνουμε το κατά πόσο το τουρκικό πολιτικό σύστημα είναι έτοιμο να απορροφήσει τους κραδασμούς μιας σκληρής πολιτικής μάχης που αναμφίβολα θα εκλάβει και τα χαρακτηριστικά σύγκρουσης μεταξύ του Κεμαλισμού και του Ισλαμισμού.
Οι πρόσφατες ανατροπές στη Βόρειο Αφρική είναι όντως το προοίμιο ευρύτερων εξελίξεων στον αραβικό κόσμο. Πιθανότατα όμως είναι και το σημείο καμπής πολλών δυνάμεων στην αραβική "περιφέρεια" οι οποίες στηρίχτηκαν στις ανάγκες της Μεσανατολικής αγοράς και στη δυναμική του Μεσανατολικού περιφερειακού συστήματος... και τώρα βλέπουν τις τύχες τους να αλλάζουν.
Αν η δύση ανησυχεί για το πετρέλαιο του τόξου Βόρεια Αφρική - Μέση Ανατολή, η Τουρκία μάλλον ανησυχεί για πολλά περισσότερα ζητήματα... Και καλά κάνει!

Εξοπλισμοί και Εθνική Ευημερία: ένα άρθρο του Stephen Walt

Παρακάτω αναπαράγουμε ένα άρθρο του Stephen Walt από το blog που διατηρεί στον ιστοχώρο του περιοδικού Foreign Policy.

Defense Spending and National well-being

Saturday's New York Times contained an interesting op-ed piece by Charles Blow, titled "American Shame." The main item was a table listing the 33 countries designated as "advanced economies" by the International Monetary Fund and comparing them on various social and educational characteristics. Specifically, Blow charted income inequality, unemployment rates, level of democracy, the "percentage thriving" (according to the Gallup Global Well-Being Index), food insecurity, prison population, and student performance in math and science. The bottom line: The United States is at the bottom of the heap on most of these measures, and at or near the top in none. 
It's a sobering collection of data, to be sure, but I wish Blow had added two more columns to his chart: 1) percentage of GDP devoted to defense, and 2) defense spending per capita. According to the 2010 IISS Military Balance, here's what those columns would have looked like (the countries are in the order presented by Blow, which reflected their summary ranking on the various measures, from best to worst):
Country            Defense $/GDP (%)     Defense $/population (2008)
Australia                 2.24                         1,056
Canada                     1.19                             597
Norway                     1.49                        1,264
Netherlands             1.41                            738
Germany                    1.28                            570
Austria                     0.77                            389
Switzerland                 0.83                             542
Denmark                  1.94                             344
Finland                      1.33                             693
Belgium                     1.10                             534
Malta                         0.60                             122
Japan                         0.93                             362
Sweden                      1.30                              736
Hong Kong                   n.a.                               n.a.
Iceland                         0.27 (200                  153 (2006)
New Zealand               1.39                             420
Luxembourg             0.43                             478
United Kingdom        2.28                             998
Ireland                        0.60                             382
Singapore                   4.20                            1,663
Cyprus                         2.16                              503
South Korea              2.60                             500
Italy                            1.34                              532
France                        2.35                           1,049
Czech Rep.                 1.46                              310
Slovenia                      1.53                               415
Taiwan                        2.76                              458
Slovakia                      1.55                               271
Israel                           7.41                           2,077
Spain                           1.20                              276
Greece                        2.85                             946
Portugal                      1.53                             349
United States            4.88                          2,290
And just for fun, let's toss in:
P.R. China                1.36                            45
 
I'm not suggesting that excessive defense spending is the only thing that explains America's relatively poor performance on these social and economic indicators. As the Singapore example suggests, a small state can spend a relatively high percentage of GDP on defense (and a relatively large amount per capita) and still do fairly well on some measures (e.g., student test scores). Moreover, there are lots of other factors that influence how well a state performs on these social and economic measures, which is why countries with equally light defense burdens still vary a lot on the different quality-of-life measures.
But surely the amount the U.S. currently devotes to "national security" has two negative effects. First, it encourages a lot of other countries to free-ride, leaving Uncle Sucker to pick up the slack in places like Afghanistan but also in some other areas (such as East Asia). Second, it cannot help but divert money that could be used for other valuable social purposes (education, health care, national infrastructure, personal consumption, etc.). We could even spend the money we need to fix things like dams. Spending that money wisely at home would leave many Americans better off and facilitate long-term economic growth. 
I'd also argue that a somewhat smaller military and a foreign policy that was less geared to overseas intervention would also diminish anti-Americanism in many places. Over time, fewer people would be joining anti-American terrorist groups and calling for further infringements on civil liberties here at home. Doing somewhat less might encourage others to do more, and some states might even compete to try to win our favor, if we were more selective in whom we agreed to protect. But those are different issues.
In any case, as Democrats and Republicans spar over how to cut the deficit, I hope they took a look at Blow's table. It would be nice if some of them would also take a gander at these two additional columns. Perhaps a little light bulb will go off.…